Zeshoekige of zeskantige friet

De zeshoekige of zeskantige friet werd in de Luikse frituur "Les Vignes" gelanceerd door een Belg van Italiaanse afkomst, Giuseppe Bonsignore uit Herstal.

In 1987 introduceerde hij deze hexagonale friet in zijn frituur Les Vignes. Het leverde hem een prijs op op het Eureka uitvinderssalon. Deze friet had voordelen t.o.v. de vierkantige friet aangezien er minder randverbranding is (door hoeken van 120° ipv 90°), minder snippers en er 7% minder vetopname is.

Een Brugs restaurant kopieerde deze friet, maar verloor de rechtzaak tegen Bonsignore die later naar Amerika trok. Maar sindsdien is er niet meer vernomen over hem en zijn zeskantige friet.

De frietkotfriet: de goeie ouwe friet

Veel mensen zeggen dat je vroeger de goeie ouwe friet had. De echte frietkotfriet. Nu wat was er daar dan zo speciaal aan? Eerlijk gezegd hadden frituristen het toen een stuk moeilijker met friet bakken in hun frituur.

Waarom? In de jaren 40 bakten frituuruitbaters hun frieten nog op kolen. Niet enkel de friet maar ook het vuur moet de hele tijd in de gaten gehouden worden. Ook was het moeilijk om dit op een bepaalde constante temperatuur te houden. Vaak stond het vuur onder de frietketels te heet en kwam er zelfs wat roet op de fieten.

Nostalgie naar de oude goeie friet? Lijkt me een beetje vreemd.

Er was geen dampkap en het frietvet werd voor meer bakbeurten gebruikt dan eigenlijk goed is. Naargelang de tijd werden de frietketels beter en werden de kolen door gasflessen vervangen. Vandaag zijn de frietketels geavanceerde zaken die constant op de ideale temperatuur draaien en die ook nog eens veel vaker gereinigd worden.

Ook qua kwaliteit van de aardappelen en het gebruikte frietvet is er vooruitgang gemaakt. Ook is er nu Navefri die de kwaliteit van de frieten in de gaten houdt en die zelfs cursussen voorziet aan frituuruitbaters. Kortom de Belgische frietkotfriet heeft wel degelijk vooruitgang geboekt. De frietkotfriet is enkel nog een beter product geworden dan het al was. Iets om trots op te zijn.

De allerdunste frietjes

De allerdunste friet is van Franse oorsprong. En dit was vooral in het begin van de 20ste eeuw zeer populair. Deze frietjes werden door de Fransen "pommes paille" of "pommes poule" genoemd. Deze zeer dunne frietjes werden met behulp van een speciaal gereedschap gemaakt. Vandaag kom je ze bijna niet meer tegen.

Hoe zijn chips ontstaan

Chips zijn eigenlijk heel dunne aardappelschijfjes. Het zijn dus geen frieten maar zijn er wel mee verwant.

Chips werd in 1852 uitgevonden in de VS door een zekere George Crum. Dit was een kok in de Saratoga wijk in New York. Op een bepaald moment had hij een klant over de vloer die moeilijk deed over de dikte van de aardappelschijfjes. Deze stuurde zijn bestelling terug naar de keuken waarop George Crum de schijfjes nog een heel stuk dunner sneed. Dit beviel de klant enorm goed. En zo ontstonden de chips die in die tijd "Saratoga Chips" genoemd werden. In De jaren 20 van de 20ste eeuw begonnen chips zich over de hele wereld te verspreiden.

Chips zijn trouwens een heel stuk vettiger dan doorsnee frieten. Dit omdat ze veel dunner gesneden zijn en daardoor veel meer vet opnemen t.o.v. hun dikte. Chips bevat een 30 à 40% zuiver vet en heel veel zout.

Nationale Vereniging van Frituristen (Navefri - Unafri)

Navefri (Nationale Vereniging van Frituristen) werd in 1984 opgericht door Lucien Decraeye.
Sinds 2004 is hij ere-voorzitter van van Navefri. Hij begon met frieten bakken in de frituur van zijn nonkel en tante (Friture D'audenarde). Later had hij zijn eigen frietkot.
De term friturist werd door hem gelanceerd in de frietwereld en is vandaag de dag overal in gebruik.
De huidige voorzitter van Navefri is Bernard Lefèvre.

Navefri vertegenwoordigt alle frietbakkers in Belgie en heeft een Waalse tak die daar Unafri heet (Union National de Frituristes). Deze organisatie ziet toe op de kwaliteit van onze Belgische friet en biedt dan ook cursussen aan aan beginnen frituristen.

Freedom fries

Vandaag gaan we het hebben over freedom fries. Dit is de naam die de Amerikanen gedurende de tweede Golfoorlog aan de zogenaamde French fries gaven.

Waarom freedom fries? Omdat de Fransen niet met de Amerikanen wouden meedoen tijdens de tweede Golfoorlog.

Wie lanceerde de zogenaamde freedom fries? Het initiatief kwam van de chef kok van het Amerikaanse huis van Afgevaardigden. Vele Amerikaanse restaurants en frietkoten volgden dit initiatief. En een nieuwe frietterm was geboren.

Grappig genoeg was de commentaar van de woordvoerster van de Franse ambassade in Washington dat Frieten eigenlijk van Belgische oorsprong waren!

Het eerste Belgische frietrecept - Cauderlier

De eerste maal dat het woord friet in een Belgisch kookboek verscheen was bij Cauderlier. Dit was een kok die kookboeken schreef en zo de Belgen leerde eten.

Philippe Edouard Cauderlier werd in 1812 in Antwerpen geboren en verhuisde later naar de Veldstraat in Gent waar hij een delicatessenzaak had. Hij werkte zich op tot 1 van de belangrijkste koks van zijn tijd. Hij schreef gedurende zijn levensduur wel 6 kookboeken, waaronder L'economie culinaire uit 1861.

Dit kookboek verscheen ook in het Nederlands onder de titel "Het spaarzame keukenboek". Er werden een kwart miljoen exemplaren van gedrukt.

Voor frieten had hij het volgende recept: Aardappelen in vet gefruit (pomme de terre frites)

"Snijd de aardappelen in schijven of stokjes, en laat ze drogen op een doek. Leg ze vervolgens in heet braadvet en roer ze van tijd tot tijd totdat zij een schone kleur krijgen en krakend geworden zijn. Men mag er niet teveel te gelijk in doen en men moet ze op een heet vuur bereiden."

Hierboven vermeld hij duidelijk dat je de aardappelen ook in stokjes mag snijden. Met andere woorden, dit is duidelijk het eerste frietrecept dat in een kookboek in Belgie is verschenen.

De eerste Franse friet: Pommes Pont-Neuf

Ergens in de eerste helft van de 19de eeuw ontstaat de Franse friet. En dit in de buurt van de Pont-Neuf, want in oude Franse kookboeken worden frieten steeds Pommes Pont-Neuf genoemd.

Deze Pont-Neuf vind je trouwens in Parijs. En waarschijnlijk is het een boer van het platteland die de frieten in Parijs introduceerde.

Ook moet je weten dat de Fransen geen onderscheid maakten tussen gebakken aardappelen en frieten. In hun kookboeken worden ze steevast Pommes de terre frites genoemd.

De eerste friturist

De eerste frietverkoper of friturist zou een Elzasser zijn die Fritz heette. Het gaat eigenlijk over een vrouw die al voor 1840 de Belgische kermissen afschuimde om friet te verkopen.

Friet bakken was toen al overal ingeburgerd en de aardappel was bij ons al 150 jaar gegeten door onze inwoners. Frieten bakken was dus niet ongewoon. Frieten verkopen iets minder.

Het was een ware succesformule en tegen 1860 stond er op iedere kermis al meerdere frietkramen. Het begin van de frituristen was aangebroken.